Programa de Estudos Galegos da Universidade do Estado do Rio de Janeiro
As actividades do Lectorado de Galego da Universidade do Estado do Rio de Janeiro (UERJ), enmárcanse dentro do PROGRAMA DE ESTUDOS GALEGOS (PROEG).
O PROEG ten carácter interdisciplinar e interinstitucional e ten os objetivos seguintes:
· desenvolver, estimular, dar apoio e asistencia a actividades relativas ao ensino, á pesquisa e á extensión en áreas do coñecemento que envolvan ou se relacionen coa lingua, a literatura e a cultura galega en xeral;
· promover o intercambio cultural coa Galiza.
Buscando alcanzar eses obxectivos, hoxe en día o PROEG ofrece as disciplinas optativas de Lingua Galega I e Literatura Galega I e II (antes os alunos podían cursar Lingua I e II e Literatura Galega I, II, III; é dicir, que imos a pior…), dentro do Departamento de Literatura Portuguesa do Instituto de Letras, e promove eventos diversos sobre a cultura galega.
Todo isto é posible grazas a un convenio de colaboración asinado en 1998 entre a Consellería de Educación e Ordenación Universitaria da Xunta de Galicia e a UERJ, pendiente de renovación, para a creación dun Lectorado de Galego no PROEG. Grazas a este convenio a Secretaría Xeral de Política Lingüística (SXPL) envía anualmente 6.000 euros para o funcionamento do PROEG e a organización de diversas actividades que iredes coñecendo. Ademáis, o lector é recibe unha bolsa, tamén paga pola SXPL.
En 1999 a primeira lectora de galego da UERJ, Beatriz Gradaille Martínez, comezou a impartir as disciplinas de Lingua Galega I e II e Literatura Galega I, II e III. Hoxe o lector Baltasar Pena Abal continua facendo ese traballo e tamén, como xa facía Beatriz, organizando actividades como as do Día das Letras Galegas (palestras, recitais poéticos, exhibición de películas, contadores de historias, exposicións de imaxes e textos, mostras gastronçomicas, mostras de danza e musica galegas etc.). Como en todo lectorado, o lector é como aquela Petra dos tebeos: “criada para todo”.
Ademais, participamos na organización de diversos eventos como o III Encontro Internacional de Estudos Medievais (1999) e o Seminario Atualizacións da Idade Media (2000).
No que respecta aos proxectos desenvolvidos no seo do PROEG, destacamos, porque realmente é dos poucos significativos para nós os galegos, o seguinte proxecto de pesquisa:
· “Um mar no meio: o discurso de imigrantes galegos no Rio de Janeiro” – tese de máster da lectora Beatriz Gradaílle Martínez. Esta obra ten como corpus relatos de historias de vida de inmigrantes galegos da terceira idade residentes no Rio e ancórase nos presupostos teórico metodológicos da corrente de estudios da linguaxe coñecida como Análise do Discurso de base enunciativa. O obxectivo principal é reflectir sobre a construción discursiva de posibles sentidos para a noción de identidade cultural, así como identificar a que tipos de identidade apuntan eses sentidos.
O PROEG vén realizando ao longo dos anos unha serie de publicacións, máis ou menos relacionadas con temas galegos:
· O Caminho de Santiago. A peregrinação ocidental na Idade Média, de Francisco Singul. (Rio de Janeiro: EdUERJ, 1999).
· Peregrinação e poesia, de Maria do Amparo Tavares Maleval (Rio de Janeiro: Ágora da Ilha, 1999).
· Das rias ao mar oceano, de Reynaldo Valinho Alvarez (Rio de Janeiro: Ágora da Ilha, 2000).
· Atas do III Encontro Internacional de Estudos Medievais da ABREM, organizado por Maria do Amparo Tavares Maleval (Rio de Janeiro: Ágora da Ilha, 2001).
· Poesia Medieval no Brasil (estudo e antologia), de Maria do Amparo Tavares Maleval (Rio de Janeiro: Ágora da Ilha, 2002).
· Estudos galego-brasileiros, organizado por Maria do Amparo Tavares Maleval e Francisco Salinas Portugal (Rio de Janeiro: Ed. H.P. Comunicação, 2003).
O PROEG tamén participa, en colaboración co Núcleo de Estudos Galegos da Universidade Federal Fluminense (NUEG/UFF), na publicación da serie de Estudos Galegos, hoxe con cinco números publicados (Niterói: EdUFF, 1996, 1998, 2002, 2004).
Da mesma forma, participamos na publicación de tres CDs: Annua Gaudia, a música do Camiño de Santiago, do Conjunto Longa Florata (1999); Cânticos de amor e louvor (1995) e Medievo Nordeste (2005), ambos do Conjunto de Música Antiga da UFF.
Contamos cunha biblioteca dotada de cerca de mil volumes publicados na Galiza ou a ela referentes que ofrece servizos de consulta (e empréstimos) á comunidade universitaria.
Proporcionamos a ida de alunos e profesores anualmente á Galiza para cursos de verán de Lingua Galega, como bolsistas. Se estás interesado, entra en contacto coa Coordinación do PROEG (Sala 11131, 11 andar, Bloco F).
E por último, se queres cursar algunha das nosas materias, animámoste a que o fagas. Lembra que calquera aluno da UERJ pode cursalas, independentemente de que sexa ou no aluno de Letras.
Localización: Rua São Francisco Xavier 524 – CEP: 20559-900 – Maracanã – Rio de Janeiro.11º andar – sala: 11.131 – bloco F (Coordenación) e 11.120, bloco A (Lector)
Email do Lector de galego (Baltasar Pena Abal): leitorgalegorio@hotmail.com
Teléfono: 2587-7701.
Professor Baltasar,
Nestes dois períodos que aprendi um pouco mais sobre a literatura Galega me encantei com a beleza da cultura local. Foi inspirador a luta que os artistas travaram para manter viva a chama da sua cultura, cultura esta atacada por influencias exteriores, como muitas outras culturas no mundo, dizimadas pela dita “maravilhosa globalização” e pelo crescente “desenvolvimento”. Em várias outras disciplinas eu ilustrava algumas opniões exemplificando esta questão territorial e cultural da Galícia.
Espero realmente que a Galícia seja verdadeiramente valorizada, inclusive por aqueles que vivem nela. Vejo que o senhor já faz a sua parte, professor.
Um abraço á todos
Nadja UERJ
Grande Baltazar,
As aulas começaram e não tive ânimo de inscrever-me em Literatura e Língua Galega…Fiquei com receio de não encontrar um professor tão apaixonado pelo que faz,como você.Se resolver ficar no RJ e for dar aulas de Galego ou Espanhol,avise a todos seus alunos,que aprenderam a amar essa língua e cultura.
Abraço.